UTRECHT, 6 februari 2024 – Nieuwe grootschalige tests door consumentenorganisaties in Europa hebben aangetoond dat elke onderzochte bos snijbloemen chemicaliën bevat, waaronder stoffen die in de EU verboden en als potentieel kankerverwekkend zijn geclassificeerd. Hoewel de sector aanvoert dat er geen bewijs is van directe schade voor consumenten, waarschuwen wetenschappers voor een significante regulatoire lacune, aangezien snijbloemen wereldwijd opereren met minimale pesticidebeperkingen in vergelijking met voedselgewassen.
De explosieve bevindingen, voortkomend uit analyses in Nederland en Frankrijk, leggen een verontrustende realiteit bloot: de wereldwijde sierteelt staat toe dat chemicaliën die in de teelt worden gebruikt, onverminderd hun weg vinden naar consumentenhuizen. Met miljoenen boeketten die jaarlijks worden verhandeld, met name rond Valentijnsdag, roepen deze resultaten op tot onmiddellijke actie van regelgevers en grotere transparantie in de bloemenketen.
Schokkende Concentraties Gifstoffen
De Franse consumentenorganisatie UFC-Que
Choisir maakte in januari 2024 haar onderzoek bekend nadat zij rozen, gerbera’s en chrysanten uit supermarkten en bloemisten hadden getest. De resultaten werden door de organisatie betiteld als een “giftige bom”. Elke individuele bos bloemen bevatte residuen van pesticiden, variërend van 7 tot 46 verschillende soorten. Gemiddeld bevatte een boeket bijna twaalf stoffen die zijn geclassificeerd als potentieel kankerverwekkend of hormoonontregelend.
Gelijkaardig onderzoek in Nederland toonde aan dat slechts dertien onderzochte boeketten 71 verschillende giftige stoffen bevatten, waaronder 28 chemische middelen die door de Europese Unie zijn verboden. Gemiddeld ging het om 25 verschillende pesticiden per bos.
Onder de aangetroffen chemicaliën bevonden zich Carbendazim, een stof met mutagene en reproductietoxische eigenschappen, en Chloorpyrifos, verboden in de EU vanwege de neurologische risico’s voor de ontwikkeling. De aanwezigheid van deze stoffen onderstreept het “regulerende blinde vlek” dat de sierteelt kenmerkt, waar regels die gelden voor eetbare gewassen, niet van toepassing zijn.
Grotere Risico’s voor Beroepsbeoefenaren
Hoewel de risico’s voor de incidentele consument onduidelijk blijven vanwege een gebrek aan gerichte studies, wijzen wetenschappelijke gegevens op aanzienlijke gezondheidseffecten voor degenen die dagelijks met de bloemen werken: de landarbeiders en de bloemisten.
Onderzoek onder landarbeiders in landen als Ethiopië en Colombia toont een verhoogde incidentie van ademhalings- en huidziekten, evenals een hoger percentage miskramen, vroeggeboorten en geboorteafwijkingen. Dit wordt toegeschreven aan chronische blootstelling aan chemicaliën, vaak in slecht geventileerde kassen en zonder adequate beschermingsmiddelen. De druk om snijbloemen met een vlekkeloos uiterlijk te leveren aan westerse markten leidt tot frequent en zwaar spuiten met chemicaliën.
Niet alleen de telers lopen gevaar. Een Belgische studie onder bloemisten toonde aan dat de katoenen handschoenen van de deelnemers na slechts enkele uren werk met 111 verschillende pesticiden waren verontreinigd. Vervolgens onderzoek van hun urine toonde gemiddeld 70 verschillende pesticideresiduen aan, significant hoger dan bij niet-blootgestelde personen.
Dr. Pierre Lebailly, pesticidenonderzoeker aan de Universiteit van Caen, merkt op dat: “Onderzoek toont aan dat pesticiden door de huid kunnen worden opgenomen bij het hanteren van besmette bloemen, met potentiële gezondheidsrisico’s tot gevolg.” Dit wijst op een reëel en meetbaar risico voor bloemisten die vaak gedurende hun hele carrière onbeschermd met de chemisch behandelde producten werken.
Consumenten Vragen Om Duidelijkheid
De sierteelt, vertegenwoordigd door bijvoorbeeld de Amerikaanse bloemenvereniging, benadrukt dat er geen bewijs is dat consumenten schade lijden. Critici, waaronder consumentenadvocaten, antwoorden hierop dat het ontbreken van bewijs een direct gevolg is van het gebrek aan onderzoek en regulering. Momenteel is er geen uitgebreide studie die de gezondheidsrisico’s voor consumenten van snijbloemen volledig in kaart brengt.
Consumentenorganisaties eisen daarom onmiddellijke beperking van pesticidengebruik in de sierteelt en verplichte etikettering van gebruikte chemicaliën. Zij wijzen op de mogelijke risico’s voor kwetsbare groepen, zoals jonge kinderen die besmette handen in hun mond stoppen, en zwangere vrouwen. De meeste bloemen die in Europa worden verkocht, worden geïmporteerd uit landen met laksere regulering – circa 90% van de bloemen in het VK komt uit het buitenland.
Praktische Adviezen voor Consumenten:
Om de blootstelling aan potentieel schadelijke chemicaliën te beperken, adviseren experts het volgende:
- Koop Lokaal en Seizoensgebonden: Lokaal geteelde bloemen vereisen over het algemeen minder chemicaliën, omdat ze niet geschikt hoeven te worden gemaakt voor langeafstandstransport.
- Stel Vragen: Informeer bij uw bloemist naar de herkomst en kweekmethoden van de bloemen.
- Hanteer Voorzichtig: Draag handschoenen bij het schikken van boeketten en was de handen grondig na contact.
- Overweeg Alternatieven op basis van Duurzaamheid: Een kleine, maar groeiende markt voor biologische en gecertificeerde duurzame bloemen biedt een optie, evenals ‘slow flower’ alternatieven.
Hoewel de roos symbool staat voor liefde en schoonheid, dwingt de wetenschappelijke onzekerheid over de residuen tot een kritische blik. De bevinding dat elke geteste bos snijbloemen verontreinigd is, vereist dat de sector de gezondheid van de werknemers en de consument voortaan centraal stelt.